Rolnictwo

Porady i wskazówki na temat rolnictwa

Właściwości wody i Potrzeby rybne

  • Październik
  • 25

Właściwości wody
Również i wysokość nad poziomem morza wpływa na temperaturę wody, a tym samym na wzrost zwierząt pokarmowych i ryb. Większe wzniesienia (ponad 600 m) skracają okres wegetacji, a okres bezwzrostowy wydłuża się. Uwarstwienia termiczne rzek, jezior i stawów wykazują znaczne różnice. W rzekach prąd wody bieżącej składa się z ruchu nie tylko postępowego, ale i obrotowego. Wyklucza to uwarstwienie termiczne charakterystyczne dla jezior. Temperatura powierzchniowej wody rzecznej nie różni się zatem od temperatury wody przydennej. W poprzecznym przekroju rzeki obserwuje się ciekawe zjawisko. Latem woda przy brzegach jest cieplejsza od wody w pobliżu nurtu. Zimą zaś .zachodzi zjawisko odwrotne, a to wskutek oziębiania się przybrzeżnej wody przez zmarzniętą glebę brzegu w okresie zimowym i ocieplania się przybrzeżnej wody przez nagrzaną glebę w okresie letnim. Inną właściwością termiki rzek jest mała amplituda wahań w jej .górnym biegu, a duża w dolnym. W części źródliskowej amplituda rocznej temperatury waha się w granicach od 1 do 6° C, lecz już w krainie pstrąga wzrasta do 15°, a w części dolnej i przyujściowej dochodzi do 24° C.

Potrzeby rybne
Przed rolnictwem naszego kraju stają ogromne zadania zaspokojenia wzrastających wciąż potrzeb żywnościowych ludności, co z kolei pociąga za sobą konieczność intensyfikacji rolnictwa i rozwoju hodowli. Podstawowym orężem rolnictwa służącym do osiągania coraz lepszych i większych plonów i coraz lepszych wyników hodowli są melioracje, które pozwalają na uporządkowanie obiegu wody w przyrodzie, tak aby woda w każdym czasie i w odpowiednich ilościach mogła służyć potrzebom świata roślinnego i zwierzęcego. Aby móc jednak w sposób prawidłowy podporządkować obieg wody woli człowieka, nie wystarczy poznać tylko prawa rządzące ruchem wody. Powzięcie decyzji i koncepcji rozwiązań technicznych wymaga znajomości potrzeb świata roślinnego i zwierzęcego, który ma się rozwijać w środowisku kształtowanym przez człowieka. Rozwój rybactwa śródlądowego w Polsce jest zagadnieniem dużej wagi. Na ogólną ilość ryb poławianych w Polsce produkcja wód śródlądowych stanowi niewielki procent. W przeliczeniu na głowę mieszkańca daje ona przeciętnie 0,7 kg ryb rocznie. Jest to w stosunku do potrzeb bardzo mało. Dopiero znaczna intensyfikacja gospodarki rybnej doprowadzić może do zaspokojenia potrzeb. Kraj nasz znajduje się w przededniu rozpoczęcia wielkich prac nad uporządkowaniem gospodarki wodnej. Powstawać będą wielkie zbiorniki wodne, zestopniowane rzeki tworzyć będą kaskady wykorzystywane dla potrzeb energetycznych, transportowych, a przede wszystkim do wielkich ujęć wody dla rolnictwa i przemysłu. W związku z zabudową rzek zmieniać się będą dotychczasowe warunki środowiska wodnego, w którym żyją ryby. Zanikać będą niektóre gatunki ryb, a pojawiać się inne.

Tags: , , , ,

Hodowla, Hodowla ryb

Ośrodki zarybieniowe i Historii ciąg dalszy

  • Październik
  • 20

Ośrodki zarybieniowe
Budowa ośrodków zarybieniowych datuje się od niedawna. Pierwsze ośrodki tego typu powstały dopiero około 50 lat temu. Wzrastające potrzeby jezior oraz rozwijający się silnie sport wędkarski (przeszło 130 000 członków) wymagają budowy większej liczby ośrodków, gdyż istniejące (ok. 90) nie nadążają produkować zgodnie z zapotrzebowaniem materiału zarybieniowego takich gatunków ryb, jak sandacz, szczupak, sieja i sielawa, pstrągi, trocie i łososie oraz certa i leszcz. Śląsk i Morawy są kolebką budownictwa gospodarstw stawowych. Europy środkowej. Stąd też wywodzi się metoda dwukrotnego przesadzania narybku karpia wprowadzona po raz pierwszy przez Dubisza w latach 1880, a która z terenu Śląska Cieszyńskiego przyjęła się szybko w innych częściach Polski i wielu krajach europejskich. Metoda Dubisza stworzyła podstawy nowoczesnej metody intensyfikacji produkcji gospodarstw karpiowych i związanego z tym budownictwa rybackiego. Pierwsze budowle stawowe odznaczały się dużymi powierzchniami i głęboki zalewami. Stawy obudowywano potężnymi groblami. Szereg stawów z tego okresu przetrwało, do obecnych czasów. Jako przykład może służyć istniejący po dzień dzisiejszy staw „Dechter”, o powierzchni 318 ha, zbudowany w Czechach w latach 1482-1487 za czasów sprawowania w tym kraju rządów przez polskiego’ króla Władysława Jagiellończyka. Sto lat później zbudowano na Morawach jeszcze większy staw „Bezdrew” w Trzeboni, którego pierwotna powierzchnia wynosiła 722 ha. Mimo prawie 500 lat istnienia tego stawu jest on jeszcze dzisiaj największym stawem w Europie. Obecny jego zalew wynosi 506 ha. O ilości materiału ziemnego potrzebnego do usypania 2400 m długiej grobli czołowej tego stawu może świadczyć jej szerokość u podstawy, wynosząca 50-55 m, a w koronie 10-13 m. Z tego samego okresu pochodzą duże stawy na. Groble dużych stawów gospodarstwa „Zator” (woj. małopolskie) są podobnie stare, gdyż sięgają okresu najazdów tatarskich. Po rozgromieniu f tarów pod Legnicą część jeńców była prawdopodobnie zatrudniona przy Zatorskich groblach.

Historii ciąg dalszy

W okresie międzywojennym, a zwłaszcza w okresie 1924-1934, zbudowano dużo gospodarstw stawowych o łącznej powierzchni kilkunastu tysięcy hektarów. Zbyt płytkie zalewy, i ujemny bilans wodny wielu tych obiektów sprawia administracji sporo trudności w użytkowaniu i zwalczaniu szkodliwej dla produkcji roślinności nadwodnej silnie rozdającej się w tych warunkach. Współczesne budownictwo stawowe uwzględnia warunki hydrologiczne 0raz narzucony system budowy zbyt płytkich stawów. Obecne groble stawowe o większym przekroju gwarantują dłuższy okres ich użytkowania i zapobiegają skuteczniej stratom wody. System hodowlany stosowany przez naszych przodków znacznie odbiegał od obecnej techniki osobnego wychowu poszczególnych roczników. Odłów ryb raz na trzy lata był dawniej regułą. Po wybraniu większych ryb stawy od razu napełniali wodą, zarybiając je osobnikami nie nadającymi się do konsumpcji. Skarlenie materiału zarodowego, jakie z czasem wystąpiło, było wynikiem niemożności rozpoznania tempa wzrostu poszczególnych roczników ryb.

Tags: , , ,

Hodowla, Hodowla ryb

Selekcja karpi i Szacowanie wydajności gospodarstw kapriowych

  • Październik
  • 15

Selekcja karpi
Dopiero z końcem XIX wieku zastosowanie selekcji karpi oraz użyźniania stawów nawozami mineralnymi przyczyniło się do rozwoju wydajności ryb z jednostki powierzchni. Obecna globalna produkcja stawów w Polsce waha się w granicach 7000-8000 ton ryb towarowych, nie licząc materiału zarybieniowego. Projektowanie budowy nowych gospodarstw stawowych, urządzanie gospodarstw jeziorowych oraz biologiczna zabudowa potoków i rzek wymagają oszacowania wydajności terenów rybackich. Zdolność biogeniczna wód, czyli zdolność produkowania fauny bezkręgowej, a zwłaszcza fauny dla ryb, zależy od szeregu czynników, które dzielimy zazwyczaj na czynniki stałe i na czynniki zmienne. Do czynników stałych należy zaliczyć: 1) glebę dna zbiornika i całej zlewni, w obrębie której dany zbiornik się znajduje, 2) jakość i ilość wody, 3) hydrograficzne właściwości zbiornika. Czynnikami zmiennymi są: powierzchnia zbiornika, głębokość oraz długość linii brzegowej.

Szacowanie wydajności gospodarstw kapriowych

W piśmiennictwie polskim można znaleźć opisy trzech metod szacowania wydajności gospodarstw karpiowych: Popowskiego, Staffa i Zakaszewskiego Szczegółowy opis jeśli okolone są dużymi kompleksami lasów. Rozwój roślin i zwierząt wodnych uzależniony jest od wpływu szeregu czynników zewnętrznych. W zależności od nasilenia tych czynników organizmy reagują na nie określonym stopniem rozwoju. Jakość wód ze względu na wymagania ryb i innych organizmów wodnych będzie więc zależała od takich czynników, jak 1) klimat wodny, 2) skład chemiczny wody i zawartości w niej gazów, 3) stopień zanieczyszczenia wody, obecność w niej substancji trujących. Ocena jakości wody na podstawie jednego czynnika nie daje podstaw do wnioskowania o jej przydatności do celów rybackich. Mimo korzystnego kształtowania się na przykład budżetu cieplnego zbiornika i jego zasobności w sole mineralne ryby mogą być pozbawione warunków do życia wskutek obecności znacznych ilości substancji trujących. Właściwości fizyczne wody.

Tags: , , , ,

Hodowla, Hodowla ryb

Karpie i Gospodarstwo pstrągowe

  • Październik
  • 5

Karpie
Karpie wymagają wody dobrze nagrzanej, dlatego też lepiej przyrastają w terenach nizinnych, dobrze nasłonecznionych. W korzystnych warunkach klimatycznych, np. na Jawie lub w Północnej Afryce (Izrael), karpie osiągają w ciągu pierwszego roku życia wagę 1 kg i więcej, wówczas gdy w warunkach naszego klimatu osiągają w tym samym czasie zaledwie 50-100 gramów, a w optymalnych warunkach – do 400 g. Zasadniczym celem gospodarstw stawowych jest produkcja ryb towarowych, z wyjątkiem tzw. ośrodków zarybieniowych. Usługowy charakter ośrodków mających za zadanie wychów narybku dla celów zarybieniowych. Ogółem ogroblowana powierzchnia wszystkich stawów w Polsce wynosi 64 898 ha. Wielkość gospodarstw stawowych również jest różna w poszczególnych częściach kraju. Największe obiekty znajdują się w zachodniej i wschodniej części Polski. W województwach centralnych znajduje się duża liczba drobnych gospodarstw stawowych. Polska posiada przeszło 1350 gospodarstw karpiowych, przy czym obiektów dużych, o powierzchni powyżej 250 ha, jest tylko 50. Ogólna ich powierzchnia obejmuje prawie 20 000 ha, co wynosi 30% ogólnego areału stawów. Gospodarstw o powierzchni od 100 do 250 ha jest sto-kilkanaście, o łącznej powierzchni 15 000 ha. Pozostałe obiekty, w liczbie 1200, to gospodarstwa mniejsze, obejmujące łącznie około 30 000 ha powierzchni ogroblowanej. Rozmieszczenie i struktura gospodarstw pstrągowych. Woda gospodarstw pstrągowych poza właściwościami fizyko-chemicznymi różni się od wody gospodarstw karpiowvch warunkami troficznymi. Pstrągi prawie nie korzystają z pokarmu naturalnego i żywią się paszami zadawanymi im przez człowieka. Nie korzystając z naturalnego pastwiska wodnego nie potrzebują dużych powierzchni wodnych. Inaczej ma się sprawa z karpiami. Wymagają one do normalnego wzrostu co najmniej pokarmu naturalnego. Do wyprodukowania np. 10 000 kg karpi towarowych potrzeba im dostarczyć pastwiska, którym pokrywają 3000 kg przyrostu (pozostałe 7000 kg z dożywiania produktami rolnymi). Zakładając, że średnia żyzność naszych stawów wynosi 100-150 kg/ha, potrzeba będzie do takiej produkcji co najmniej 20-30 ha.

Gospodarstwo pstrągowe
10 000 kg pstrągów stosunkowo łatwo wyżywić paszami na powierzchni 1-2 ha. Stąd też jedno z największych naszych gospodarstw pstrągowych, „Dolina Będkowicka” (woj. katowickie), liczy zaledwie 4,5 ha powierzchni wody (7 ha powierzchni ogroblowanej). Największe gospodarstwo pstrągowe w Europie – Schnede, opodal Hamburga – ma tylko 15 ha obszaru. Jednym z najstarszych gospodarstw pstrągowych w Polsce jest „Złoty Potok”, położone niedaleko Częstochowy. Obecnie jest w budowie duże gospodarstwo pstrągowe „Czarci Jar” koło Olsztyna. Większość gospodarstw pstrągowych w Polsce to gospodarstwa poniżej 1 ha. Rozrzucone są one wzdłuż południowej granicy kraju i podnóża łańcuchów górskich (Karpaty, Beskid Śląski, Sudety) i Pomorza Zachodniego (woj. koszalińskie). Zarys historyczny rozwoju gospodarstw stawowych. W historycznym rozwoju gospodarstw stawowych można wyróżnić kilka etapów. Najwcześniej, bo już w XIII wieku, budowano w Polsce gospodarstwa karpiowe. Hodowla pstrągów zaczęła się rozwijać od chwili odkrycia możliwości sztucznego zapładniania ikry (Francuz Coste w roku 1850 po raz pierwszy zastosował sztuczne zapłodnienie ikry pstrągów).

Tags: , , , ,

Hodowla, Hodowla ryb

Krześliska i Jeziora karasiowe

  • Październik
  • 2

Krześliska
Zakładanie krześlisk w jeziorach sandaczowych jest jednym z ważnych zabiegów gospodarczych, aby stworzyć tarlakom warunki do tarła. Jeziora linowo-szczupakowe. Są to dość płytkie zbiorniki nie przekraczające 6 m głębokości. Roślinność wodna w jeziorach tego rodzaju, zarasta duże połacie powierzchni wody. Zwłaszcza korzystne warunki mają tutaj gatunki roślina podwodnych, jak moczarka kanadyjska, rdestnice, ramienice, osoka aloesowa, które pod osłoną roślin wynurzonych silnie się rozwijają. Przezroczystość wody jest lepsza aniżeli w jeziorach typu sandaczowego, gdyż wynosi od 0,5 do 5,0 m. Przykładem jezior linowo-szczupakowych może być Wojsak koło Giżycka (woj, olsztyńskie). Rysunek ilustruje biologiczne i fizyko-chemiczne warunki panujące w jeziorach linowo-szczupakowych. Przewodnimi gatunkami ryb są: szczupak, lin, krasnopiórka. Mało-wartościowe gatunki należy tutaj zwalczać, gdyż konkurują one z cennymi gospodarczo gatunkami. Wydajność jezior linowo-szczupakowych jest stosunkowo wysoka i wynosi do 70 kg ryb z 1 ha.

Jeziora karasiowe

Są to zbiorniki bardzo płytkie, dystroficzne, silnie zarastające roślinami wodnymi, o dnie zamulonym, często torfiastym. W czasie zimy śniecie ryb spowodowane brakiem dostatecznej ilości tlenu w wodzie (przyducha) często wyrządza duże szkody. Gatunkiem przewodnim jest tutaj karaś. Karp i pstrąg są najwięcej rozpowszechnionymi gatunkami ryb hodowlanych w stawach, zarówno w Polsce, jak i w wielu krajach Europy, Ameryki Afryki i Wysp Polinezyjskich. Jedynie w Stanach Zjednoczonych AP karp uważany jest w stawach jako chwast i jako taki jest zwalczany. Wymienione gatunki, które różnią się między sobą cechami anatomicznymi i fizjologicznymi, potrzebują do życia środowisk wodnych o odmiennych właściwościach fizycznych, chemicznych i biologicznych. Stąd rozwinęły się dwa typy gospodarstw stawowych, a mianowicie gospodarstwa karpiowe oraz gospodarstwa pstrągowe. Wysokie wymagania tlenowe pstrągów i stosunkowo niskie optimum termiczne (ok. 10° C) determinują lokalizację gospodarstw pstrągowych w terenach podgórskich lub źródliskowych, dysponujących wodą ‚zimną i zasobną w tlen.

Tags: , , , ,

Hodowla, Hodowla ryb, Stawy